8 lỗi khiến máy đọc sai phiếu trắc nghiệm và cách tránh

Máy chấm trắc nghiệm, dù là máy chuyên dụng hay ứng dụng trên điện thoại, đều làm cùng một việc: đo độ đậm của từng ô tròn rồi xem ô nào được tô. Nó không "hiểu" ý học sinh, chỉ nhìn thấy những gì có trên giấy. Vì vậy phần lớn bài bị đọc sai không phải do phần mềm kém, mà do tờ phiếu hoặc cách chụp chưa đạt.

Tin tốt là các lỗi này đều tránh được. Dưới đây là 8 lỗi gặp nhiều nhất, chia theo ba khâu: học sinh tô phiếu, in phiếu và quét phiếu.

Nhóm 1: lỗi khi học sinh tô phiếu

1. Tô không kín, hoặc chỉ gạch chéo, đánh dấu tích

Ô tròn chỉ được tô một nửa, hoặc học sinh viết dấu X, dấu tích, gạch ngang vào ô. Máy đo diện tích tối trong ô, nên vết mảnh cho độ đậm rất thấp và có thể bị coi là bỏ trống.

Cách tránh: Dặn học sinh tô kín cả ô tròn. Phát cho các em bút chì đậm 2B hoặc bút bi/mực đen. Bút chì nhạt hoặc tô hời hợt cho vết mờ. App vẫn đọc được nhiều trường hợp như vậy, nhưng kém ổn định hơn nhiều so với nét đậm.

2. Tô hai ô trong cùng một câu

Học sinh phân vân, tô cả hai phương án rồi định tẩy một. Khi cả hai ô đều đậm, máy không biết em chọn đáp án nào. Với TL Grader, những câu như vậy được đánh dấu tô nhiều đáp án ở màn hình kết quả để bạn xem lại, thay vì âm thầm chọn bừa một ô.

Cách tránh: Nhắc mỗi câu chỉ một ô. Với bài quan trọng, hãy thống nhất trước cách xử lý câu tô hai ô, và xem lại những câu app đã đánh dấu.

3. Tẩy chưa sạch khi đổi đáp án

Học sinh đổi ý, tẩy ô cũ nhưng còn vệt xám, rồi tô ô mới. Hai ô cùng hơi đậm khiến máy khó phân biệt đâu là đáp án thật.

Cách tránh: Dùng tẩy sạch, mềm, tẩy cho đến khi ô trắng trở lại. Nếu dùng bút bi thì rất khó sửa, nên với bài quan trọng hãy khuyến khích bút chì để đổi đáp án được. Bút chì có tẩy cũng là lý do nhiều kỳ thi vẫn yêu cầu bút chì 2B.

4. Quên tô hoặc tô lệch số báo danh và mã đề

Số báo danh và mã đề cũng là các cột ô tròn. Học sinh quên tô, tô lệch cột, hoặc chỉ viết số mà không tô các ô tròn. Kết quả là bài không biết thuộc về em nào, hoặc chấm bằng sai bộ đáp án.

Cách tránh: Hướng dẫn trực tiếp bằng một phiếu mẫu trên bảng. Khi chấm, app cảnh báo nếu một vài chữ số của số báo danh hoặc mã đề đọc chưa chắc chắn, và bạn có thể sửa tay ngay. Với nhiều mã đề, xem thêm bài chấm trắc nghiệm nhiều mã đề.

Nhóm 2: lỗi khi in và giữ phiếu

5. Phiếu gập, nhàu, bẩn hoặc bị viết đè lên 4 ô vuông ở góc

Bốn ô vuông đen ở bốn góc phiếu là mốc định vị: nhờ chúng app biết phiếu đang nghiêng, xoay hay bị chụp chéo bao nhiêu để căn lại khung hình. Nếu một mốc bị gập mất, rách, dính vết bẩn hay bị học sinh viết lên, việc căn khung sẽ kém chính xác.

Cách tránh: Dặn học sinh không gập phiếu, không viết vào 4 góc, nộp phiếu phẳng. Đựng phiếu trong bìa hồ sơ khi thu bài. Nếu một phiếu bị nhàu nặng, làm phẳng lại bằng cách kẹp dưới sách nặng một lúc trước khi chấm.

6. In sai tỷ lệ, mực nhạt hoặc chọn nhầm mẫu

Có ba lỗi in hay gặp:

• Máy in tự co phiếu cho vừa trang, làm các ô tròn lệch so với bố cục chuẩn
• Mực nhạt khiến các vòng tròn và ô vuông ở góc không rõ nét
• In phiếu 40 câu nhưng chọn mẫu 60 câu khi tạo bài kiểm tra, hoặc ngược lại. Lúc này app sẽ báo phiếu không khớp với mẫu đã chọn

Cách tránh: In ở khổ A4, tỷ lệ 100%, tắt tuỳ chọn "Fit to page". Tải phiếu trực tiếp từ website, không chụp màn hình rồi in lại. In thử một tờ, tô thử và quét thử trước khi in cả xấp. Chốt mẫu phiếu trước khi in. Chi tiết xem bài chọn mẫu phiếu trả lời trắc nghiệm.

Nhóm 3: lỗi khi quét bằng điện thoại

7. Thiếu sáng, có bóng đổ hoặc chói đèn

Camera cần nhìn rõ độ chênh giữa ô được tô và nền giấy. Phiếu nằm trong bóng của bàn tay, một nửa phiếu bị chói do đèn bàn hoặc ánh nắng phản chiếu thì phần đó đọc kém hơn.

Cách tránh:

• Chấm ở nơi sáng đều, tốt nhất là ánh sáng ban ngày hoặc đèn trần
• Tránh để bóng của điện thoại hay tay che lên tờ phiếu
• Tránh đứng ngay dưới đèn mà phiếu bóng loáng. Nghiêng nhẹ phiếu hoặc đổi vị trí nếu thấy chói
• Tránh dùng đèn flash sát phiếu, vì thường gây một vệt chói

8. Không thấy đủ 4 góc, phiếu cong hoặc chụp quá gần

Nếu khung hình cắt mất một góc, app không nhận ra phiếu, và sẽ không tự chụp. Phiếu bị cong, bị cuộn góc cũng làm hình ảnh các ô bị méo.

Cách tránh:

• Đặt phiếu phẳng trên mặt bàn, tốt nhất trên nền tối hoặc nền khác màu giấy để 4 góc nổi rõ
• Đưa camera ở khoảng cách đủ xa để thấy trọn cả 4 ô vuông đen cùng một lúc
• Giữ máy yên một chút khi app đang nhận phiếu, đừng rung tay
• Chụp thẳng từ trên xuống thay vì nghiêng quá nhiều. App bù được góc nghiêng, nhưng nghiêng vừa phải cho kết quả tốt hơn

Khi máy vẫn đọc chưa chắc: đã có lưới an toàn

Dù cẩn thận đến mấy, vẫn có bài tô mờ hoặc chụp chưa đẹp. TL Grader không im lặng cho điểm trong những trường hợp đó:

• Màn hình kết quả có mục "Cần kiểm tra lại" liệt kê những chỗ máy đọc chưa chắc
• Phần "Bài làm" cho phép bạn bấm từng câu để sửa tay
• Khi bật Chấm liên tục, bài nào máy đọc chưa chắc vẫn mở ra cho bạn kiểm tra thay vì tự lưu
• Bài chụp hỏng thì bấm "Bỏ, chụp lại"

Một thói quen tốt là liếc nhanh mục "Cần kiểm tra lại" trước khi bấm lưu, và nếu có thể thì mở lại ảnh phiếu của vài bài có điểm bất thường.

Bảng kiểm tra nhanh trước giờ chấm

Muốn xem toàn bộ quy trình từ đầu, đọc hướng dẫn chấm trắc nghiệm bằng điện thoại từ A đến Z. Hoặc dùng thử TL Grader miễn phí và thử với vài phiếu của chính bạn.